به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، در پیام مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، به مناسبت روز پرستار به این مسأله اشاره شده که حضور زنان در تاریخ نهضت و انقلاب اسلامی با الگویی پیوند می‌خورد که ریشه در شخصیت حضرت زینب کبری(س) دارد. ایشان در این پیام می‌نویسند: «تاریخ نهضت و انقلاب اسلامی از ابتدا، مملوّ از صحنه‌های حضور زینبی بانوان و دختران ایران است.»
در همین چارچوب، مقام معظم رهبری حضور زنان ایرانی را با مفهوم «حضور زینبی» توضیح می‌دهند؛ حضوری که هم بُعد عاطفی و انسانی دارد و هم از اراده، استواری و مسئولیت در برابر جامعه حکایت می‌کند.
در این پیام، از «بذل بی‌مُنتهای شفقت و خیرخواهی و غمخواریِ صبورانه نسبت به مظلومان دشت کربلا» یاد شده و در ادامه، بر جایگاه زنان در عرصه‌های دشوار تأکید می‌شود. کنار هم قرار گرفتن این مفاهیم نشان می‌دهد که در این الگو، شفقت و شجاعت در برابر یکدیگر قرار ندارند؛ بلکه توجه به رنج دیگران می‌تواند با احساس مسئولیت و ایستادگی در برابر ظلم همراه شود.
از این منظر الگوی زینبی برای زنان امروز صرفاً یادآوری یک شخصیت تاریخی نیست؛ بلکه معیاری برای فهم چگونگی حضور در جامعه است: حضوری که در آن، حساسیت نسبت به رنج انسان‌ها با آگاهی، مسئولیت‌پذیری و اقدام متناسب پیوند می‌خورد.
یکی از مهم‌ترین تعبیرهای این پیام، «تبیین عملی» است؛ مفهومی که توجه را از سخن گفتن صرف به سوی رفتار، انتخاب و عملکرد اجتماعی می‌برد. تبیین، در معنای رایج خود، با توضیح و روشن‌سازی شناخته می‌شود؛ اما هنگامی که با صفت «عملی» همراه می‌شود، دامنه آن به عرصه رفتار نیز گسترش می‌یابد.
تبیین عملی زمانی شکل می‌گیرد که ارزش‌ها و باورها در رفتار روزمره، نوع مواجهه با مشکلات، مسئولیت‌پذیری در برابر دیگران و نحوه حضور در موقعیت‌های حساس دیده شوند. در چنین برداشتی رفتار فرد می‌تواند به اندازه سخنان او حامل پیام باشد؛ زیرا جامعه تنها شنونده توضیح‌ها نیست، بلکه عملکرد افراد را نیز مشاهده و ارزیابی می‌کند.
برای زنان، این نقش می‌تواند در عرصه‌های گوناگون اجتماعی معنا پیدا کند؛ از تلاش برای حفظ همبستگی خانواده و حمایت از افراد آسیب‌پذیر گرفته تا فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی، اجتماعی و مشارکت در حل مسائل جامعه. آنچه این نمونه‌ها را به مفهوم تبیین عملی پیوند می‌دهد، صرف انجام یک فعالیت نیست، بلکه روشن شدن یک ارزش از طریق رفتار و اثر اجتماعی آن است.
البته تبیین عملی را نباید به یک الگوی ثابت از حضور زنان یا محدود کردن نقش آنان به عرصه‌ای خاص فروکاست. زنان در موقعیت‌ها و توانمندی‌های متفاوتی در جامعه حضور دارند و شکل کنشگری آنان نیز می‌تواند متنوع باشد. نقطه اشتراک این نقش‌ها، امکان اثرگذاری آگاهانه و مسئولانه در محیط پیرامون است.
مقاومت اجتماعی تنها به معنای تحمل دشواری‌ها نیست؛ بلکه می‌تواند در حفظ امید، تقویت همبستگی، مراقبت از پیوندهای اجتماعی و جلوگیری از گسترش ترس و ناامیدی نیز نمود پیدا کند. در این معنا، پشت جبهه صرفاً یک موقعیت جغرافیایی نیست، بلکه مجموعه‌ای از ظرفیت‌های انسانی و اجتماعی است که پایداری جامعه به آنها وابسته است.
از سوی دیگر، سخن گفتن از نقش زنان در مقاومت نباید به معنای نادیده گرفتن دشواری‌ها و فشارهایی باشد که آنان ممکن است در شرایط بحرانی تجربه کنند. پاسداشت نقش زنان علاوه بر به‌رسمیت‌شناختن تلاش‌های آنان، مستلزم توجه به نیازها، حقوق، امنیت و ظرفیت‌هایشان نیز هست. مقاومت پایدار زمانی تقویت می‌شود که مسئولیت اجتماعی با حمایت واقعی و امکان مشارکت مؤثر همراه باشد.
اهمیت این عبارت در آن است که حضور زنان را به یک محیط یا موقعیت محدود نمی‌کند. اشاره به شهرها و روستاها، دامنه‌ای از فضاهای اجتماعی را در بر می‌گیرد که هر یک مسائل، ظرفیت‌ها و نیازهای خاص خود را دارند. از همین رو کنشگری زنان را نمی‌توان تنها در یک شکل از فعالیت یا در یک گروه خاص خلاصه کرد.
با این حال، «پیشگامی» صرفاً به معنای حضور پرشمار یا دیده‌شدن در عرصه عمومی نیست. پیشگامی هنگامی معنای عمیق‌تری پیدا می‌کند که با تشخیص درست مسئله، اقدام سنجیده، توانایی ایجاد ارتباط و اثرگذاری مثبت همراه باشد. بر این اساس حضور اجتماعی زنان زمانی می‌تواند به تبیین عملی و مقاومت یاری برساند که به تقویت آگاهی، اعتماد و همبستگی در جامعه منتهی شود.
در این چارچوب، الگوی حضرت زینب(س) می‌تواند الهام‌بخش حضوری باشد که در آن، ایمان و اخلاق با شناخت موقعیت و اقدام مسئولانه همراه می‌شود. تبیین عملی نیز هنگامی از سطح یک تعبیر فراتر می‌رود که ارزش‌های مورد تأکید، در رفتارهای قابل مشاهده و در نحوه مواجهه با مسائل واقعی جامعه نمود پیدا کنند.
تأکید بر «حضور زینبی»، «تبیین عملی» و «مقاومت» در پیام حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، سه مفهوم مرتبط را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد: الگویی مبتنی بر بصیرت و مسئولیت، حضوری که از طریق رفتار پیام خود را منتقل می‌کند و مقاومتی که به حفظ پایداری جامعه در شرایط دشوار یاری می‌رساند.
پیوند این مفاهیم نشان می‌دهد که نقش اجتماعی زنان را می‌توان فراتر از حضور ظاهری یا انجام مجموعه‌ای از وظایف از پیش تعیین‌شده بررسی کرد. در این نگاه آنچه اهمیت دارد، توان زنان برای اثرگذاری آگاهانه در محیط زندگی و جامعه و مشارکت در حفظ ارزش‌ها و تقویت پیوندهای اجتماعی است.
نظر شما